Σχολείο και δημοτική βιβλιοθήκη: μια σταθερή συνεργασία για την ανάγνωση — το παράδειγμα του Δήμου Espoo στη Φινλανδία

Πώς μπορεί μια δημοτική βιβλιοθήκη να στηρίξει τη σχολική εκπαίδευση; Το παράδειγμα της μητροπολιτικής περιοχής του Ελσίνκι δείχνει πώς η συνεργασία σχολείων και βιβλιοθηκών μπορεί να προσφέρει στα παιδιά ευκαιρίες για ανάγνωση, αναζήτηση πληροφοριών, δημιουργία και συμμετοχή.

Το Espoo είναι ξεχωριστός δήμος, γειτονικός του Ελσίνκι. Οι δημοτικές βιβλιοθήκες του συνεργάζονται με εκείνες του Ελσίνκι, της Vantaa και του Kauniainen στο κοινό δίκτυο "Helmet", μέσα από το οποίο οι αναγνώστες έχουν πρόσβαση στις συλλογές των τεσσάρων δήμων, καθώς και σε ψηφιακό υλικό. Σε αυτό το δίκτυο ανήκει και η βιβλιοθήκη Lippulaiva.

Στο Espoo, η σύνδεση με τη σχολική εκπαίδευση οργανώνεται μέσα από το «KULPS», τη «διαδρομή πολιτισμού και άθλησης», που περιλαμβάνει ειδική διαδρομή βιβλιοθήκης. Παρουσιάσεις βιβλίων, εργαστήρια και επισκέψεις φέρνουν τους μαθητές κοντά στις ιστορίες, στη γνώση και σε διαφορετικά μέσα επικοινωνίας. Η προσφορά διαφοροποιείται ανά εκπαιδευτική βαθμίδα, ενώ μέρος της μπορεί να αξιοποιηθεί και εξ αποστάσεως.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εργαστήριο «Book tasting», που προσφέρεται για αγγλόφωνες σχολικές τάξεις. Τα παιδιά «δοκιμάζουν» διαφορετικά λογοτεχνικά είδη και τρόπους γραφής, συζητούν τις διαφορές τους και ενθαρρύνονται να ανακαλύψουν νέες αναγνωστικές προτιμήσεις. Στην ίδια διαδρομή περιλαμβάνονται επισκέψεις γνωριμίας με τη βιβλιοθήκη, εργαστήρια ποίησης και δραστηριότητες που μπορεί να οργανώσει ο εκπαιδευτικός, όπως ένα βιβλιοθηκο-Bingo ή ένας «χάρτης θησαυρού» στον κόσμο των βιβλίων.

Αντίστοιχα, στον Δήμο του Ελσίνκι προβλέπονται οργανωμένες επισκέψεις για όλους τους μαθητές της 1ης, 3ης και 7ης τάξης της φινλανδικής βασικής εκπαίδευσης. Οι μικρότεροι γνωρίζουν τη βιβλιοθήκη της γειτονιάς τους, ενώ στην τρίτη τάξη συμμετέχουν σε παρουσιάσεις προτεινόμενων βιβλίων. Η υποστήριξη συνεχίζεται μέσα στην τάξη: οι βιβλιοθήκες ετοιμάζουν, κατόπιν αιτήματος, θεματικές τσάντες βιβλίων και βοηθούν τους εκπαιδευτικούς στην επιλογή υλικού για λέσχες ανάγνωσης.

Τη συνεργασία ενισχύουν και τα «αναγνωστικά διπλώματα»: προγράμματα που συνδυάζουν προτάσεις βιβλίων με δημιουργικές δραστηριότητες και μπορούν να υλοποιηθούν στο σχολείο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πρόγραμμα "Kunnari", στη διαχείριση και ανανέωση των βιβλιοκαταλόγων του οποίου συμμετέχουν εκπαιδευτικοί του Espoo και εργαζόμενοι των βιβλιοθηκών. Έτσι, η παιδαγωγική εμπειρία του σχολείου συναντά τη γνώση των επαγγελματιών της βιβλιοθήκης.

Η ισότιμη πρόσβαση αποτελεί ουσιαστικό μέρος αυτής της σχέσης. Στο Espoo, η κινητή βιβλιοθήκη Välkky επισκέπτεται σχολεία που βρίσκονται μακριά από βιβλιοθήκες, αλλά και ομάδες μαθητών με ανάγκες ειδικής υποστήριξης, για τις οποίες η μετακίνηση είναι δύσκολη. Στο Ελσίνκι, η συνεργασία με την ψηφιακή υπηρεσία Celia διευκολύνει την πρόσβαση μαθητών που δυσκολεύονται να διαβάσουν έντυπα βιβλία σε ηχητικά και ηλεκτρονικά βιβλία.

Οι βιβλιοθήκες συνδέονται επίσης με την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της συμμετοχής. Στο Espoo, τα παιδιά και οι νέοι εξασκούνται στην αναζήτηση αξιόπιστων πληροφοριών και στη δημιουργία δικού τους περιεχομένου, τόσο στις σχολικές επισκέψεις όσο και στην καθημερινή χρήση της βιβλιοθήκης. Παράλληλα, μέσω της πρωτοβουλίας "Toimintatonni", μπορούν να αποφασίζουν πώς θα αξιοποιηθεί ένα ποσό περίπου 1.000 ευρώ για δράσεις σε καθεμία από πέντε βιβλιοθήκες, ανάμεσά τους και η Lippulaiva. Η βιβλιοθήκη γίνεται έτσι και χώρος άσκησης της δημοκρατικής συμμετοχής.